شاید در روزهای سرد سال متوجه شده باشید که داخل بینیتان میسوزد. یا بعد از یک ضربه، بینیتان حساس و دردناک شده است. در چنین شرایطی این سؤال پیش میآید: علت درد پرده بینی چیست و آیا جای نگرانی دارد؟
درد داخل بینی از شکایتهای رایج مراجعه به متخصص گوش، حلق و بینی است. بسیاری از افراد دستکم یکبار آن را تجربه میکنند. این درد میتواند از یک سوزش ساده تا دردی شدید و ضرباندار متغیر باشد و کیفیت خواب و تمرکز را کاهش دهد. خوشبختانه بیشتر این دسته از دردها قابل درماناند.

پرده بینی کدام قسمت است؟
پرده بینی که در پزشکی «سپتوم بینی» یا تیغه بینی نامیده میشود، دیوارهای نازک در وسط بینی است. این دیواره حفره بینی را به دو بخش راست و چپ تقسیم میکند.
ساختار پرده بینی
این بخش از دو قسمت ساخته شده است:
- بخش جلویی: غضروفی، نرم و انعطافپذیر
- بخش عقبی: استخوانی و سخت
سطح پرده بینی را مخاطی نازک پوشانده است. این مخاط رگهای خونی و انتهای عصبی فراوانی دارد. به همین دلیل، این ناحیه به ضربه، خشکی و عفونت حساس است و زود درد میگیرد.
علت درد پرده بینی چیست؟ شایعترین دلایل
شناخت علت درد پرده بینی اولین قدم برای درمان درست است. این دلایل بیش از بقیه دیده میشوند.
ضربه و آسیب به بینی
ضربه، شکستگی بینی و حتی جراحیهای بینی میتوانند باعث درد شوند. یکی از عوارض مهم ضربه، هماتوم سپتوم است؛ یعنی تجمع خون زیر مخاط پرده بینی. این وضعیت اقدام فوری میخواهد.
انحراف پرده بینی
بر اساس برخی پژوهشها، بیشتر افراد درجاتی از انحراف پرده بینی (که به آن انحراف تیغه بینی نیز گفته میشود) دارند و اغلب بدون علامتاند. انحراف میتواند مادرزادی باشد یا بعد از ضربه ایجاد شود. اما انحراف شدید میتواند گرفتگی بینی، سردرد و درد موضعی ایجاد کند.
خشکی و التهاب مخاط
هوای خشک، آلرژی، سرماخوردگی و مصرف زیاد اسپریهای ضداحتقان مخاط را خشک و ملتهب میکنند. نتیجهاش سوزش، پوستهریزی و خونریزی است. دستکاری بینی هم همین اثر را دارد. به همین دلیل بسیاری از افراد در زمستان و در اتاقهای گرمشده با شوفاژ بیشتر دچار درد میشوند.

علائم همراه و سرنخهای علت درد پرده بینی
درد پرده بینی اغلب تنها نیست. این علائم میتوانند سرنخهای مهمی دربارهی علت درد پرده بینی بدهند:
- گرفتگی یا تنگی نفس از یک سمت بینی
- خونریزی یا پوستهریزی داخل بینی
- تورم و قرمزی نوک یا داخل بینی
- سردرد و فشار در ناحیهی صورت
- تب و ترشح زرد یا سبز
شدت و نوع درد هم مهم است. درد ضرباندار همراه با تورم معمولاً به عفونت یا هماتوم اشاره دارد، در حالی که سوزش سطحی بیشتر به خشکی مربوط است.
روشهای درمان خانگی درد پرده بینی
اگر درد خفیف است و ضربهی جدی نخوردهاید، این اقدامات کمک میکنند:
- استفاده از دستگاه بخور سرد یا مرطوبکنندهی هوا
- شستوشو یا اسپری آب نمک برای مرطوب ماندن مخاط
- مالیدن لایهی نازک وازلین یا پماد مرطوبکننده داخل بینی
- کمپرس سرد در 48 ساعت اول پس از ضربهی خفیف
- نوشیدن آب کافی و پرهیز از دستکاری بینی
- مصرف نکردن اسپری ضداحتقان بیش از سه روز
مسکنهایی مانند استامینوفن، با رعایت دوز مجاز، درد را کاهش میدهند. اگر بیماری زمینهای دارید، قبل از مصرف با پزشک یا داروساز مشورت کنید. این روشها علت اصلی را درمان نمیکنند، اما علائم را تا زمان ویزیت کاهش میدهند.
نکتهی کلیدی این است که اگر پس از ضربه به بینی، تورم نرم و دردناک در دو طرف پرده بینی دیدید، منتظر بهبود خانگی نمانید. هماتوم درماننشده میتواند ظرف چند روز به آبسه و تخریب غضروف منجر شود.
روشهای درمان بیمارستانی و پزشکی درد پرده بینی
در ادام به روش های درمانی درد پرده بینی میپردازیم.
نحوهی تشخیص علت درد
پزشک ابتدا سابقهی ضربه، مصرف دارو و علائم شما را میپرسد. سپس با نور و اسپکولوم داخل بینی را معاینه میکند. گاهی آندوسکوپی بینی یا سیتیاسکن سینوسها لازم میشود. این بررسیها مشخص میکنند مشکل از انحراف، عفونت یا آسیب مخاط است.
درمانهای دارویی و جراحی
درمان تخصصی به علت درد پرده بینی بستگی دارد. پزشک پس از معاینه و در صورت نیاز تصویربرداری، یکی از این روشها را انتخاب میکند:
- دارو: آنتیبیوتیک برای عفونت و اسپری کورتونی برای التهاب یا آلرژی
- تخلیهی هماتوم یا آبسه: اقدام سریع برای حفظ غضروف
- داغ کردن رگها: کوتر یا داغ کردن رگهای خونریزیدهنده
- جراحی سپتوپلاستی: اصلاح انحراف شدید پرده بینی
- ترمیم سوراخ پرده بینی: با دکمهی سپتوم یا جراحی

پیشگیری از درد پرده بینی
با رعایت چند اصل ساده میتوانید خطر درد و آسیب را کم کنید:
- استفاده از مرطوبکننده در فصل سرد
- پرهیز از فین کردن شدید و دستکاری بینی
- استفاده از کلاه ایمنی و محافظ هنگام ورزشهای برخوردی
- کنترل آلرژی با نظر پزشک
- دوری از دود و مواد شیمیایی محرک
نتیجهگیری از علت درد پرده بینی و راههای مقابله
علت درد پرده بینی میتواند ساده باشد، مثل خشکی هوا، یا جدی، مثل هماتوم و آبسه. پرده بینی دیوارهای غضروفی و استخوانی است که مخاط حساسی روی آن قرار دارد. به همین دلیل، ضربه، انحراف، عفونت و التهاب بهراحتی در آن درد ایجاد میکنند.
